Qarabağda gəzməli yerlər

Şuşa qalası XVIII əsrdə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən tikilmiş və şəhərin müdafiəsi üçün əsas istehkam rolunu oynamışdır. Qalanın möhkəm daş divarları və strateji mövqeyi sayəsində Şuşa uzun müddət bölgənin ən güclü şəhərlərindən biri hesab olunurdu. Bu gün qala yerli və əcnəbi turistlər üçün Qarabağın ən məşhur tarixi abidələrindən biridir.

Cıdır düzü Şuşanın məşhur məkanlarından biridir. Bu geniş düzənlik Qarabağın dağlıq mənzərələrini izləmək üçün ən yaxşı panoramik nöqtələrdən sayılır. Tarix boyu burada müxtəlif bayramlar, at yarışları və tədbirlər keçirilib.

Şuşanın ən məşhur dini memarlıq abidələrindən biri olan Yuxarı Gövhər Ağa məscidi XIX əsrdə tikilmişdir. Qarabağ memarlıq məktəbinin gözəl nümunəsi hesab olunan bu məscid şəhərin tarixi simvollarından biridir. Şuşaya gələnlərin ən çox ziyarət etdiyi məkanlardan biridir.

Ağdam Cümə məscidi memar Kərbəlayi Səfi xan Qarabaği tərəfindən 1868-1870-ci illərdə tikilib. Burada konservasiya və restavrasiya işlərinə 2022-ci ilin martından başlanılıb. Məscid iki minarəlidir. Bununla da Qarabağ bölgəsinin özünəməxsus memarlıq üslubunun ən gözəl nümunələrindən sayılır.

Qarabağdakı ən məşhur abidələrdən biri Ağdam ərazisindəki XVIII əsrə aid Şahbulaq qalasıdır. Qala Ağdam şəhərinin 10 kilometrliyində, Şahbulaq kəndi yaxınlığında yerləşir. Strateji mövqedə yerləşən bu qalanın tarixinə nəzər salsaq görərik ki, bölgənin müdafiəsində mühüm rol oynamışdır.

İmarət kompleksi Qarabağ xanlarının məqbərələrinin yerləşdiyi tarixi memarlıq ansamblıdır. 2023-cü ildə Ağdam İmarət Kompleksində yerli və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə restavrasiya və arxeoloji tədqiqat işlərinə başlanılıb. Ərazisi 3,3 hektar olan kompleks mərasimlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş tikililər, türbələr, tarixi qəbiristanlıq, Qarabağ atlarının təqdimatı üçün atçılıq kompleksi və ziyarətçi mərkəzindən ibarətdir.

Azıx mağarası dünyanın ən qədim insan məskənlərindən biri hesab olunur. Arxeoloqlar burada qədim insanlara aid çoxsaylı tapıntılar aşkar etmişlər. Bu səbəbdən Azıx mağarası yalnız Qarabağın deyil, bütün Qafqazın ən mühüm arxeoloji abidələrindən sayılır.

Bərdə şəhərində yerləşən bu türbə orta əsr memarlıq abidəsidir və Qarabağ bölgəsinin ən qədim dini tikililərindən biri hesab olunur. Tarixi mənbələrə görə, türbə XII–XIV əsrlər dövründə inşa edilib və həmin dövrdə Bərdənin əsas mədəni və dini mərkəzlərindən biri olduğunu göstərir. Memarlıq baxımından türbə Azərbaycan orta əsr memarlıq məktəbinin xüsusiyyətlərini daşıyır. Tikilidə əsasən bişmiş kərpicdən istifadə olunub və fasadında sadə, lakin zərif ornament elementləri diqqəti cəlb edir.

VIII-IX əsrlərə aid edilən İbrahim məscidi Qarabağ bölgəsinin ən qədim dini tikililərindən biri sayılır. Bu gün İbrahim məscidi Qarabağın qədim dini irsini və regionun çoxəsrlik tarixini əks etdirən mühüm abidələrdən biri hesab olunur. Tarixi məkanlara maraq göstərən səyahətçilər üçün bu abidə həm memarlıq baxımından, həm də Qarabağın mədəni irsini daha yaxından tanımaq baxımından diqqətəlayiq məkanlardan biridir.

İstisu mineral bulaqları Kəlbəcərin ən məşhur təbii sərvətlərindən biridir. Bu mineral su mənbələri müalicəvi xüsusiyyətləri ilə tanınır. Dağların qoynunda yerləşən bu ərazi təbiət sevərlər üçün ideal məkan sayılır.

Xudavəng monastırı Kəlbəcərin ən qədim tarixi abidələrindən biridir. Orta əsrlərə aid edilən bu memarlıq kompleksi Qarabağın zəngin dini və mədəni tarixini əks etdirən mühüm abidələrdən hesab olunur. Qafqaz Albaniyası dövrünə aid dini məbəd kimi Xudavəng monastır kompleksinin min ildən artıq tarixi var. Bu abidə Qarabağda gəzməli yerlər arasında xüsusi yer tutur.

Xudafərin körpüləri Araz çayı üzərində yerləşən tarixi memarlıq abidəsi hesab edilir. Bu körpü orta əsrlərə aid olub bölgənin mühüm ticarət yollarından biri üzərində yerləşirdi. Bu tarixi abidə yalnız memarlıq baxımından deyil, həm də Qarabağın iqtisadi və mədəni tarixini göstərən mühüm göstərici kimi qiymətləndirilir. Turistlər üçün Xudafərin körpüləri həm fotoçəkiliş, həm də bölgənin tarixini daha yaxından öyrənmək baxımından maraqlı və unudulmaz məkanlardan biridir.